Tormoz kolodkasynyň şimleri diskli tormoz kolodkasynyň arkasynda, daýanç plastinasy bilen kalibr porsheni ýa-da barmaklarynyň arasynda ýerleşdirilen polat, rezin ýa-da köp gatlakly kompozit ýukajyk gatlaklardyr. Olar ownuk jikme-jiklik ýaly görünýär, ýöne tormozyň näderejede sessiz işleýändiginiň uly bölegini olar kesgitleýär. Dogry friksion materially, ýöne nädogry şimli kolodka hem gygylyp biler; gowy dizaýn edilen we dogry oturdylan şimli kolodka şol bir awtoulagda köplenç sessiz galýar.
Bu gollanma tormoz şimleriniň nämä hyzmat edýändigini, olaryň titremäni nähili dolandyrýandygyny, haýsy şim görnüşleriniň we materiallarynyň ulanylýandygyny, şim zaýalananda ýa-da ýitende nämeleriň bolýandygyny we abatlaýyş ussahanalary bilen ehtiýat bölekleri alyjylarynyň olary nähili barlamalydygyny düşündirýär. Ol her gün tormoz kolodkalaryny satýan, dakýan we kepillendirýän awtoehtiýat dükanlary hem-de abatlaýyş ussahanalary üçin ýazylan, şonuň üçin her bölüm diňe teoriýa däl-de, amaly barlaglar bilen tamamlanýar.
Biz Guangdun-daky öz kolodka liniýalarymyzda şimleri oturdýarys we barlaýarys, bu makaladaky barlag we synag netijeleri şol işden alynýar.
Tormoz kolodkasynyň şimleri: çalt maglumat
01
Tormoz kolodkasynyň şimi näme?
Tormoz kolodkasynyň şimi amaly taýdan näme? Bu diskli tormoz kolodkasynyň arkasyndaky inçe plastinka bolup, kolodkany oňa basýan böleklerden aýyrýar. Adamlar tormoz şimleri näme diýip soranlarynda, ýa-da tormoz kolodkalaryndaky şimler näme diýip soranlarynda, adatça şu gatlagy göz öňünde tutýarlar — dwigatellerde, gapy petlelerinde ýa-da baraban tormozlarynda ulanylýan şimleri däl. Eger hasapdaky müşderi tormozlar üçin şimler näme diýip sorasa, bir setirli jogap: kolodkany kaliprde sessiz we durnukly saklamak üçin.
Şim polat esas plastinkasy, sürtülme blogy, çamferler we çukurlar, şeýle hem köneliş görkezijisi bilen birlikde kolodka ýygyndysynyň bir bölegidir.
Eger bu bölekleriň nähili bilelikde işleýändigi barada ýatlatma gerek bolsa, biziň gollanmamyz tormoz kolodkalary gurluşy, materiallary we kesgitlemegi jikme-jik beýan edýär.
Şim tormoz kolodkasynda nirede ýerleşýär?
Şim (prokladka) arka plastinanyň arkasynda ýerleşýär — içki kolodkada kalibr porşenine, daşky kolodkada bolsa kalibriň barmaklaryna ýa-da korpusyna seredýän tarapynda. Köp kolodkalarda ol plastinanyň porşen ýa-da barmaklar güýç ulanýan merkezi bölegini örtýär. Ol kalibr kronsşteýninde süýşýän daýanç gulaklaryna çenli uzamaýar we hiç haçan plastinanyň gyralaryndan çykmaly däldir.
Käbir dizaýnlarda içki we daşky kolodkalar dürli şimleri göterýär, sebäbi porşeniň kontakt meýdany bilen barmagyň kontakt meýdanynyň şekilleri başgaça. Şol sebäplerden biri hem içki we daşky kolodkalaryň hemişe özara çalşyrylmaýandygyndadyr.
Tormoz kolodkasynyň şiminiň esasy wezipesi näme?
Esasy wezipe sesiň (şuwuldy) öňüni almakdyr. Tormozlar kolodka, rotor we kalibr bilelikde eşidilýän ýygylykda titreşende şuwuldap başlaýar. Şim titreşimi basýar we titreşim ýoluny üzýär, şonuň üçin kalibra az energiýa ýetýär we sürüjä az ses gelýär. Goşmaça wezipeleri: porşen ýüküni arka plastina boýunça has deň paýlamak we kolodkadan porşene ýylylyk geçişini haýallatmak.
Tormoz kolodkasynyň şimleri islendiriji materiala girýärmi?
Ýok. Islendiriji material rotora sürtülýän işleýiş gatlagydyr. Şim arka plastinanyň ters tarapynda ýerleşýär we rotora hiç haçan degmeýär. Bu sesiň sebäbini anyklamakda möhümdir: şuwuldy islendiriji kontaktden, şim kontaktinden ýa-da ikisinden hem gelip biler, olaryň düzedişleri bolsa dürlidir.
02
Tormoz kellejikleriniň prokladkalary hakykatda näme edýär?
Tormoz kolodkalary we şimler bir ýygyndy hökmünde işleýär. Şim dört wezipäni ýerine ýetirýär we olaryň hersi tormozyň duýulşyna we sesine täsir edýär.
Kolodka bilen kalipriň arasyndaky titremäni azaltmak
Tormozlanma wagtynda kolodka hiç wagt doly hereketsiz durmaýar. Sürtülmeden döreýän kiçi titremeler sürtülýän ýerden arka plastinka arkaly geçýär. Şim bolmasa, arka plastinka porşen we kalipriň barmaklary bilen polat-polada ýanaşýar we bu titreme göni kalipriň korpusyna geçýär, ol bolsa dinamik ýaly işläp biler. Şim bu ýoly kesýär we energiýanyň bir bölegini ol ýere ýetmezinden öň özüne siňdirýär.
Tormozyň gygyrmasynyň öňüni almaga kömek etmek
Tormozyň gygyrmasynyň köpüsi kolodka bilen rotoryň titremeleri birleşende döreýän ýokary ýygylykly sesdir. Gygyrma garşy şimler munuň ýüze çykmagyny kynlaşdyrmak üçin düzülendir: öçüriji gatlak titremäniň amplitudasyny azaldýar, kontakt gatylygynyň üýtgemegi bolsa ulgamy gygyrma döreýän ýygylyklardan daşlaşdyryp biler. Şimler burçdaky iň täsirli ses gözegçilik bölekleriniň biridir, ýöne olar rotor, kolodkanyň geometriýasy we kalipriň armaturasy bilen bilelikde işleýär—biziň iň ýygy duş gelýän bäş sebäbi baradaky gollanmamyz tormozyň gygyrmasy bu bölekleriň özara nähili täsir edýändigini düşündirýär.
Kolodka bilen kalipriň arasyndaky kontakty gowulandyrmak
Porşen arka plastinkanyň kiçi halkasyna basýar, kalipriň barmaklary bolsa iki dar ýere basýar. Tekiz, gowy ýelmenen şim bu güýji plastinkanyň has giň meýdanyna paýlamaga kömek edýär. Deňölçegli ýük sürtülme ýüzüniň rotor bilen has deňölçegli kontaktda bolmagyny üpjün edýär, bu bolsa hem sese, hem ýenjeýişe kömek edýär.
Isylylygy we titremäni aýyrmaga kömek edýär
Rezin örtükli we köp gatlakly şimler hem kolodkadan kalipr porşenine we tormoz suwuklygyna ýylylygyň geçmegini haýalladýar. Gündelik sürüşde täsiri az, ýöne agyr ulaglarda we yzygiderli güýçli duralgalarda porşen salniklerini we suwuklygy has salkyn saklamaga kömek edýär. Titandan ýa-da ýörite izolýasiýa gatlaklaryndan ýasalan ýokary öndürijilikli şimler bu funksiýany has-da güýçlendirýär.
03
Tormoz kolodkasynyň şimleri tormoz sesini nähili azaldýar?
Şimleriň sesi nähili azaldýandygyny düşünmek üçin sesiň nähili ölçelýändigini bilmek peýdalydyr.
Çyňyry synaglarynyň arkasyndaky 70 dB(A) çägi
SAE J2521 dinamometr synagynda tormoz çyňyrdysyny iň az 70 dB(A) çukurlar derejesi hökmünde kesgitleýär, adatça doly asma burçy ýa-da okuň ýygnagy synag edilende 1,25–16 kHz aralygynda.
Tormoz ýygyndylary doly asma burçy bolmazdan synag edilende, bahalandyrylýan ýygylyk diapazony 2–16 kHz bolýar.
Çeşme: SAE International, SAE J2521_202210 – Inersiýa dinamometri bilen tormoz çygyrdysynyň ses synag prosedurasy.
Başgaça aýdanda, çygyrdy ölçelip bilinýän hadysadyr: bellenen ýygylyk zolagynda kesgitlenen ses derejesinden ýokary ses. Şim dizaýny basyş, tizlik we temperatura synag matrisasynda şeýle hadysalaryň näçesini aýyrýandygy bilen bahalandyrylýar, bir tormozlama sessiz eşidilýändigi bilen däl.
Tormoz titremesi çygyrdyny nähili döredýär
Çygyrdyny döretmek üçin üç zat birleşýär
- Gozgajyň çeşmesi: kolodka–disk aralygyndaky sürtülme disk aýlananda azajyk üýtgeýär, esasanam pes tizlikde we ýeňil basyşda.
- Rezonans gurluşy: diskiň, kolodkanyň we kalipriň hersiniň öz tebigy ýygylyklary bar. Sürtülme olaryň ikisini baglanyşdyranda, titreme peselmän, güýçlenip biler.
- Şöhle saçýan ýüz: diskiň ýüzi we kalipriň korpusy titremäni ses tolkunlaryna öwürýär.
Şu üç zadyň haýsydyr birini aýyrsaňyz ýa-da gowşatsaňyz, çygyrdynyň ýüze çykmagy azalýar. Sürtülme materialy we diskiň işlenişi esasan birinjisine täsir edýär; çamferler we ýeňler ikinjisine; şim bolsa damping goşup, kalipre barýan ýoly petikläp, ikinji we üçünji zada täsir edýär.
Şim titremäniň geçişini nähili üýtgedýär
Köp gatlakly şim kiçi amortizator ýaly işleýär. Iki inçe polat gatlak wiskoelastik ýelim ýa-da rezin gatlak bilen aýrylýar. Arka plita yrgyldaýanda, polat gatlaklar biri-birine görä azajyk süýşýär we orta gatlak gyrkylýar. Şol gyrkylma yrgyldy energiýasyny örän az mukdarda ýylylyga öwürýär. Rezin bilen örtülen şim hem şuňa meňzeş işleýär, elastomer gatlak dempirlänişi üpjün edýär. Oturdylmagy materialyň özi ýaly möhümdir: boş ýa-da diňe bölekleýin ýelmedilen şim öz dempirläniş gatlagyny dogry gyrkyp bilmeýär we täsiriniň köp bölegini ýitirýär. 2024-nji ýyldaky bir taslama muny sanlar bilen görkezdi: has berk oturdylan şim we 1,0 mm-den 1,5 mm-ä çenli giňeldilen çamfer gyýylma ýygylygyny 10 duralgadan 6-dan 10-dan 1-ä çenli peseltdi (doly diagnoz).
Näme üçin diňe şimiň dizaýny ähli tormoz sesini aýryp bilmeýär
Şim sesi azaldýar; ýöne ähli sebäbini ýok edip bilmeýär. Ýalpyldawuk ýa-da aýlawdan çykan rotor, hapalanan kolodkalar, petikleýän süýşme barmajygy ýa-da könelen abutment klipsleri hiç bir şimiň düzedip bilmejek sesini döredip biler. Pes ýygylykly gümmüldi, könelen kolodkadan çykýan gyrgyç sesi ýa-da mehaniki köneliş görkezijisiniň gyrgyç gygyrmasy düýbünden başga meselelerdir.
Şim sesiň bir gözegçiligidir, ýeke-täk däl
Şime sesiň birnäçe gözegçilik çäresiniň biri hökmünde garalyň. Kolodka gygyranda, şimi, soň rotory, soň armatury, soň oturdylan ýagdaýyny barlaň — şimi yzygiderli çalyşmakdan öň.
04
Tormoz kolodkalarynyň şimleri haýsy görnüşlerde köplenç ulanylýar?
Tormoz şimleri amaly taýdan bäş görnüşe bölünýär. Käbirleri gurluşy boýunça (bir gatlakly ýa-da köp gatlakly), beýlekileri kolodka nähili birikdirilişi boýunça (ýelmenen ýa-da klipsli) kesgitlenýär. Hakyky şimleriň köpüsi bir gurluşy bir birikdirme usuly bilen utgaşdyrýar — meselem, plastina ýelmenen köp gatlakly rezin örtükli şim.
Bir gatlakly polat şimler
Bir sany inçe polat plastina, käte ýeňil örtükli. Ol arka plastinany porşenden aýyrýar we ýüki paýlaýar, ýöne çäklendirilen amortizasiýa berýär. Bir gatlakly şimler arzan kolodkalarda we ses duýgurlygy pes ulanyşlarda köplenç duş gelýär.
Köp gatlakly polat şimler
Iki ýa-da ondan köp inçe polat gatlak, aralarynda öçüriji gatlak bolan, çäklendirilen gatlakly öçürme diýilýär. Olar adaty görnüşleriň arasynda iň gowy yrgyldy siňdirmegi berýär we sesi duýgur ýeňil awtoulaglar hem-de SUV-ler üçin OE kolodkalarynda giňden ulanylýar.
Rezin örtükli şimler
Bir ýa-da iki tarapy rezin ýa-da başga elastomer bilen örtülen polat özeni. Rezin öçürmegi we tutuşlygy goşýar hem-de şimiň porşen ýa-da kalibr barmaklaryna deň ýerleşmegine kömek edýär. Rezin örtükli polat aftermarket saýlawlarynyň iň köp ýaýranlaryndan biridir.
Ýelmeşdiriji ýa-da birleşdirilen şimler
Basyşa duýgur ýa-da ýylylyk bilen berkitilýän ýelmeşdiriji bilen arka plitkasyna berkidilen şimler. Birleşdirme şimiň tutuş meýdany boýunça ýakyn kontaktda bolmagyny üpjün edýär, bu öçürmek üçin gowudyr. Howp birleşme çyzygyndadyr: ýylylyk siklleri, ýüzüň ýaramaz taýýarlanylmagy ýa-da nädogry ýelmeşdiriji gabygyň gopmagyna ýa-da gatlaklara bölünmegine getirip biler.
Klipsli ýa-da mehaniki berkidilen şimler
Arka plitkasyna çeňňekler, barmaklar ýa-da perçinler bilen tutulýan şimler. Olar gyrkymyň täsirine garşy durýar we ýylylyk astynda gabygyň gopmagy ähtimallygy azdyr, käbir dizaýnlar şimiň birneme “ýüzmegine” mümkinçilik berýär, şeýlelikde kolodka berkidilmäni ýyrtmazdan hereket edip biler. Olar çeňňegiň dogry dizaýnyna we plitanyň ölçeglerine baglydyr; berk gulplanmaýan klips jyňňyrdap biler.
05
Tormoz kolodkasynyň şimleri haýsy materiallardan ýasalýar?
Şimiň materialy poslama çydamlylygy, titreşimi basmagy we ýylylyk häsiýetini kesgitleýär. Tormoz kolodkasynyň şimleriniň köpüsi aşakdaky materiallaryň azyndan ikisini birleşdirýär.
Polat
Sowuk haddalanan uglerodly polat şimleriň köpüsiniň esasy bolup durýär, sebäbi ol gaty, inçe, ştamplamak aňsat we arzan. Ol poslama garşy durmak üçin örtük ýa-da galvaniki örtük talap edýär, esasanam ýol duzuny ulanýan bazarlarda.
Poslamaýan polat
Poslamaýan polat agyr örtüksiz poslama garşy durýar we çygly hem duzly şertlerde ýüzüniň ýagdaýyny saklaýar. Ol porşene tarap ýüzlenýän şim gatlaklarynda we ýokary hilli ýa-da agyr ýük kolodkalarynda köp ulanylýar. Ýokary öndürijilikli we ýaryş kolodkalary şol sebäpden we has gowy ýylylyk izolýasiýasy üçin titan şimlerini hem ulanýarlar, emma titan çykdajy sebäpli seýrek saýlanýan çözgüt.
Rezina we elastomer örtükler
Nitril rezina we beýleki elastomerler titreşimi basmagy we birneme ýumşak kontakt ýüzüni üpjün edýär. Olaryň esasy häsiýetleri ýylylyga çydamlylyk we polat gatlaga ýelmeşmekdir; ýokary temperaturada ýumşan, çatlaýan ýa-da aýrylan örtük titreşimi basmak funksiýasyny ýitirýär.
Köp gatlakly kompozit materiallar
Kompozit şimler polat, poslamaýan polat, rezin we ýelimli bogunlary belli bir tertipde birleşdirýär. Gatlaklaryň yzygiderliligi we galyňlygy belli bir ulanylyşda möhüm bolan ýygylyklara laýyklaşdyrylýar, şonuň üçin OE köp gatlakly şimi hemişe birmeňzeş konturly adaty şim bilen çalşyp bolmaýar.
Şimi material ulgamy hökmünde beýan etmek
Şimi bir söz bilen däl-de, material ulgamy hökmünde beýan ediň. Mysal üçin: “Iki gatlakly şim: daşky gatlagy poslamaýan polat, içki gatlagy kömürturşy polady, iki tarapy rezin örtükli; umumy galyňlygy [X] mm ± [Y] mm; örtük [Z] °C çenli hasaplanan; duz sepme garşylygy [N] sagat.”
06
Tormoz kolodkalarynyň şimleri zaýalananda ýa-da nädogry oturdylanda näme bolýar?
Zaýalanan ýa-da nädogry tarapy bilen oturdylan şim öz işini ýerine ýetirmegini bes edýär, käbir ýagdaýlarda bolsa özi ses çeşmesine öwrülýär.
NUCAP şimiň ýüzmegine nähili mümkinçilik berýär
NUCAP’yň tehniki resminamalary tormoz kolodkasynyň hereketiniň şim berkidijisine ýokary kesiji dartgynlyk döredip biljekdigini belleýär; beýan edilen mysalda kalibr porşeni takmynan 1,000 ft-lb güýç ulanyp bilýär.
Gaýtalanýan hereket berkidijä zeper ýetirip ýa-da şimiň gatlaklara bölünmegine sebäp bolup biler; şonuň üçin şimiň materialynyň özünden başga-da berkidijiniň dizaýny we oturdylyşy möhümdir.
Çeşme: NUCAP Industries, NU-LOK Independent Floating Shim Technology.
Boş ýa-da nädogry deňleşdirilen şimler
Süýşen, bir gyrasyndan galan ýa-da merkezden daşary oturdylan şim porşeniň we barmak kontakt meýdanlaryny has örtmeýär. Sönümlendirme peselýär, boş gyra bolsa kalibre garşy jyňňyrdap ýa-da tarkyldap biler. Klipsli şimler elde gaýtadan oturdylanda ýa-da ýelmeýän şim ýelimi gatança süýşende nädogry deňleşdirme ýygy duş gelýär.
Zaýalanan ýa-da gatlaklara bölünen şim gatlaklary
Ýylylyk, gyrkym güýji we poslama köp gatlakly şim gatlaklaryny bölüp biler ýa-da rezin örtügini goparyp biler. Alamatlary: köpürjiklenme, rezin gopulmagy, gatlaklaryň arasynda görünýän boşluk ýa-da basylanda ýumşak ýa-da gyrçyldaýan şim. Delaminasiýa bolan şim, daşky görnüşi berk ýaly görünse-de, öz damping ukybynyň köp bölegini ýitirýär.
Ýitirilen şimler
Şimler ýitip biler, sebäbi kolodka şimsiz üpjün edilendir, sebäbi gowşak OE stilindäki şim iş stolunda galdyrylandyr ýa-da iş wagtynda aýrylyp düşendir. Şimsiz polat porşen we barmaklar bilen gönüden-göni kontakt edýär we ses çykma ähtimallygy has ýokary bolýar. Porşene ýylylyk geçişi hem artýar.
Nädogry şim görnüşi ýa-da galyňlygy
Aşa galyň şim kolodka gurnamasyny kalibrde berkidip biler ýa-da porşeniň yza çekiliş boşlugyny azaldyp, sürtülmä sebäp bolup biler. Aşa inçe, aşa kiçi ýa-da nädogry görnüşli şim kontakt meýdanynyň bir bölegini açyk goýýar. Plitadan çykýan kontur kronsşteýni ýa-da kalibri zaýalap biler.
Şim bilen arka plitanyň arasyndaky hapalanma
Arka plitanyň üstündäki ýag, pos, boýag çökündisi ýa-da tozan ýelmeşdirijiniň ýüze siňmegine päsgel berýär. Täze kolodkada şim gowy görünip, ilkinji gyzgynlyk sikllerinden soň gopup biler. Gurnama wagtynda ýelmeşdirilen şimiň aşagyna çalnan tormoz ýagynyň hem edil şeýle täsiri bar. Arka plitanyň ýüzüni taýýarlamak we tekizligi şimiň ýelmeşmeginiň esasydyr; olary aýratyn tormoz kolodkasynyň arka plitalary baradaky gollanmada jikme-jik beýan etmegi meýilleşdirýäris.
07
Erbet tormoz kolodkasynyň şimleri tormoz çygyrdysyna sebäp bolup bilermi?
Hawa. Şowsuz tormoz kolodkasynyň şimi täze wagtynda sessiz bolan kolodkanyň çygyrdap başlamagynyň iň ýygy sebäpleriniň biri, hem-de täze kolodkanyň ilkinji ýörişden çygyrdamagynyň iň ýygy sebäpleriniň biridir.
Şim problemalary bilen bagly adaty ses alamatlary
Könelen ýa-da şowsuz tormoz şimleri tigir çatylan wagtynda özüni görnüş taýdan seýrek bildirýär, şonuň üçin sesiň häsiýeti ilkinji alamatdyr. Hiç zady sökmezden öň, sesiň haçan we haýsy burçdan gelýändigini diňläň:
- Ýeňil pedal basyşynda we pes tizlikde ýokary ýiti çygyrdy, esasanam şim galdyrylan, ýok ýa-da gatlaklara bölünen wagtynda.
- Sessiz başlap, hepdeleriň dowamynda ösen çygyrdy, ýylylyk siklleri bilen zaýalanýan birleşme çyzygyna ýa-da örtüge mahsus.
- Gödek ýollarda zyňyldy ýa-da gyrçyldy, boş şim gyrasyndan ýa-da berkidilmedik klipsli şimden.
- Diňe bir kolodkadan ses, meselem, porşen degýän ýeri açyk bolan içki kolodkadan.
Şim sesini sürtülme materialynyň sesinden nädip tapawutlandyrmaly
Kepillik talaplarynda, ussahanadan iki padyň hem arkasyndan we sürtülme ýüzünden surat ibermegini haýyş ediň. Hereket eden, gopan ýa-da örtügini ýitiren tormoz şimleri suratda görünýär we şol bir surat köplenç talabyň önüm meselesi ýa-da oturdyş meselesi bolandygyny kesgitleýär.
Iň çalt synag köplenç deňeşdirmedir: sesli padyň şimini ammardan täze pad bilen deňeşdirip barlaň, soňra meseläniň padyň şiminiň hereket edendigini, gopandygyny ýa-da şekilini üýtgedendigini barlaň.
Näme üçin disk, kalibr we armaturlar hem barlanmaly
Dogry şim galyňlyk üýtgemesi, ýalpyldawuklyk ýa-da agyr çökündiler bolan diski ýeňip bilmez we könelen ýaýyň içinde bökýän pady saklap bilmez. Her ses şikaýatynda diskiň galyňlygyny we aýlawyny ölçäň, ýalpyldawuk disklary arassalaň ýa-da çalyşyň, süýşýän çeňňekleri we abutment klipslerini barlaň.
Hil tormoz diskleri dolandyrylýan aýlaw we galyňlyk üýtgemesi bilen şime we sürtülme materialyna deň ýüz berýär.
08
Ähli tormoz padlaryna şim gerekmi?
Ýeňil awtoulaglaryň diskli tormoz kolodkalarynyň köpüsi şim ýa-da şuma meňzeş sesi azaldýan gurluşy ulanýar, ýöne hemmesi däl. Kolodkanyň şim gerek bolup-bolmaýandygy asyl tormoz ulgamynyň nähili taslanandygy bilen bagly.
Şimi birleşdirilen tormoz kolodkalary
Häzirki zaman aftermarket we OE kolodkalarynyň köpüsi şimi eýýäm arka plastina ýelmenen ýa-da berkidilen görnüşde gelýär. Bu ussat üçin iň ýönekeý we iň yzygiderli wariant, sebäbi şimiň ýagdaýy zawodyň özünde kesgitlenýär.
Aýratyn şim ulanylýan tormoz kolodkalary
Käbir awtoulaglarda — köp ýapon we käbir ýewropa taslamalarynda — kolodka bilen porşeniň ýa-da kalipriň arasynda ýerleşýän boş şimler, käte iki gatlakly bolýar. Olar kolodka gutusynda, aýratyn tormoz kolodka şim toplumy hökmünde berlip bilner ýa-da zeper ýetmedik bolsa we awtoulag öndürijisi rugsat berse, köne kolodkalardan gaýtadan ulanylyp bilner. Ussatlar olary dogry tertipde we dogry tarapa oturtmaly.
Dürli NVH gözegçilik gurluşlary ulanylýan ulanyşlar
Käbir taslamalar adaty şimiň ýerine ýa-da oňa goşmaça beýleki ses gözegçiliklerine daýanýar: sürtülme materialynyň aşaky gatlaklary, ýörite çamfer we ýyrtyk nagyşlary, porşen izolýatorlary, öçüriji pružinalar ýa-da kalipre berkidilen dampferler. Ýokary öndürijilikli kolodkalar käte dampfer şimleriň ýerine inçe ýylylyk galkanlaryny ulanýar. Asyl taslamada şim ulanylmadyk bolsa, şimsiz kolodka awtomatik ýalňyş hasaplanmaýar.
Şimiň gurluşy näme üçin awtoulagyň ulanylyşyna bagly
Birmeňzeş kolodka kontury dürli porsen wersiýalaryna laýyk gelip biler, olaryň hersinde porseniň degişi, barmak geometriýasy we tebigy ýygylyklary tapawutlanýar. Birine laýyk gelýän şim başgasyna nädogry bolup biler.
Prius-yň yzky kolodkalary barada Toyota T-SB-0248-12 býulleteni
Toyota çykardy T-SB-0248-12, NHTSA maglumat bazasy arkaly çap edilen, 2010–2012-nji ýyllardaky käbir Prius we 2012-nji ýyldaky Prius PHV ulaglary üçin, yzky tormoz kolodkalarynyň deňölçewsiz könelmegi, käte gyjyrdy ýa-da sürtülme sesi bilen bilelikde ýüze çykyp biljekdigi barada.
Toyota täzelenen yzky tormoz kolodka toplumyny hödürledi we täze kolodkalar bilen çalyşmaly gyjyrdyny aýyryjy şimleri talap etdi, hem-de sürtülme ýüzlerine ýag degmezligi barada duýduryş berdi. Tehniklere kolodka saklaýjy klypsalary we yzky rotory barlamak hem tabşyryldy.
Ehtýat bölek alyjylar üçin sapak şu: şim abatlaýyşyň bir bölegi hökmünde kabul edilýär, goşmaça zat hökmünde däl. Haçan-da OE öndürijisi täzelenen kolodka bilen täze şimleri belleýän bolsa, şol ulanylyş üçin ehtýat kolodkalar hem şol şim konfigurasiýasyna laýyk gelmelidir.
OE şiminiň ýerleşişine laýyk geliň
Kolodka SKU-syny goşanyňyzda, OE böleginden ýa-da katalogdan asyl nusgada birleşdirilen şimiň, aýratyn şim toplumynyň, iki gatlakly şimiň ýa-da şimiň ýokdugyny anyklaň we ehtýat kolodkanyň oňa laýyk gelýändigine göz ýetiriň.
09
Tormoz kolodka şimleri we gyjyrdyny aýyryjy klypsalar: tapawudy näme?
Prokladkalar we klemmalar köplenç tormoz aksessuarlary hökmünde bilelikde satylýar we olary biri-birinden tapawutlandyrmak aňsat däl. Olar dürli wezipeleri ýerine ýetirýärler we sessiz tormoz üçin ikisiniň hem dogry bolmagy zerur.
Ehtýat şaýlary dükanynda tormoz prokladkalary we klemmalar köplenç bir aksessuar gürrüňine goşulýar we müşderiler gutudaky hemme zady “prokladka” diýip atlandyrýarlar. Takyk bolmak peýdalydyr: tehnik jyňňyrdyny habar berende, ilki bilen klemmadan şübhelenilýär; ýeňil pedal basyşynda çygyry habar berende, prokladkadan şübhelenilýär. Ikisini hem ätiýaçlykda saklamak—we haýsy SKU-laryň haýsy bilen iberilýändigini bilmek—gaýtargylardaky köp gepleşikleri azaldýar.
Tormoz prokladkasynyň prokladkalary näme edýär
Prokladkalar prokladkanyň arkasyna ýerleşýär we esas plitasy bilen kalipr porşeni ýa-da barmaklary arasyndaky titremäni we ýylylygy dolandyrýar. Olar esasan sesi dolandyrýan bölekdir.
Jyňňyrdyny aýyrýan klemmalar näme edýär
Tormoz prokladkasynyň klemmasy—durnuk klemmasy, jyňňyrdyny aýyrýan klema ýa-da saklaýjy klema hem diýilýär—prokladkanyň gulaklarynyň süýşýän kalipr ýaýynda ýerleşýär. Ol prokladka arassa poslamaýan süýşme ýüzüni berýär, ýeňil pružina öňünden ýüklemek bilen saklaýar, şeýlelikde jyňňyrdap bilmez we käbir dizaýnlarda prokladkanyň rotordan yza çekilmegine kömek edýär. Kaliprde ýa-da prokladkada aýratyn jyňňyrdyny aýyrýan pružinalar şuňa meňzeş öňünden ýüklemek işini ýerine ýetirýär.
NVH we oturýan ýeri üçin ikisi hem näme üçin möhüm
Kämil şim, könelen klipde boş duran kolodkany saklap bilmez, täze klip bolsa gatlaklary aýrylan şimiň geçirýän titremesini basyp bilmez. Könelen klipler kolodkanyň deňsiz ýenjilmegine, sürtülmegine we ugur üýtgände tarsyldylara sebäp bolýar. Tormoz kolodkasyny saklaýjy klipler hökman gerekmi? Olary ulanýan konstruksiýalarda, hawa — öndüriji başgaça aýtmasa, kolodkalar çalşylanda olary hem çalyşmaly.
10
Tormoz kolodkasynyň şimlerini abatlaýyş ussahanalary nähili barlamaly?
Gysga we yzygiderli şim barlagy şim bilen bagly gaýdyp gelmeleriň köpüsiniň öňüni alýar. Bir okuň üçin birnäçe minut gerek bolýar we adaty kolodka çalşygyna girýär.
Şimanyň ýagdaýyny we ýerleşişini barlaň
- Köne we täze kolodkalary deňeşdiriň oturdylmazdan öň gapdal-gapdal goýuň. Köne kolodkada bir gatlakly, köp gatlakly, gysgyçly ýa-da aýrylýan şimanyň bardygyny ýazgyn ediň.
- Täze kolodkada şol bir şima görnüşiniň bardygyny tassyklaň we porşeniň hem-de barmak kontakt zolaklarynyň deň derejede örtülendigini barlaň.
- Şimanyň merkezleşdirilendigini barlaň we arka plastinanyň hiç bir gyrasyndan aşyp durmaýandygyny barlaň.
Ýelimi we örtügi barlaň
- Şimanyň üstüne barmak bilen basyň. Düýpli duýulmaly, ýumşak ýerler ýa-da gyrçyldy bolmaly däldir.
- Bir burçuny dyrnak bilen galdyrmaga synanyşyň. Ýelimi ýelmenen şima aýrylmaly däldir.
- Köpürjekleri, gopýan rezinany ýa-da aýrylan gatlaklary gözläň. Bularyň haýsy hem bolsa biri kolodka toplumynyň oturdylmaly däldigini aňladýar.
Kolodkanyň supporta laýyklygyny barlaň
- Kolodkalary kronsşteýne gurak ýagdaýda oturdyň. Zorlamazdan, ýeňil garşylyk bilen süýşmeli.
- Porşeniň boşlugyny barlaň. Porşen doly yza çekilende, support kolodkalaryň üstüne gysylmazdan geçmeli.
- Içki we daşky ýerleşişleri tassyklaň, eskime duýduryjysynyň ýerleşişi we porsen klipsi hem goşulýar.
Klipsleri, armaturlary we kontakt nokatlaryny barlaň
- Täze abutment klipslerini oturdyň we olaryň kronsşteýne doly oturýandygyny barlaň.
- Tormoz sesini azaldýan pružinalary barlaň dogry ýerleşişi we dartgynlygy üçin.
- Diňe kolodka ýa-da awtomobil öndürijisiniň görkezen ýerlerine ýag çalyň. Köp ýelmenen şimler gury oturylmagy üçin niýetlenendir; käbir aýratyn köp gatlakly şim dizaýnlary gatlaklaryň arasyna rugsat edilen ýagyň inçe gatlagyny çalmagy talap edýär. Sürtülme ýüzüne hiç haçan ýag çalmaň we ýelmenen şimiň aşagyna ýag çalmaň.
- Süýşme porsenlerine hyzmat ediň şeýlelikde kalibr iki kolodkany deň basýar.
Gurnamadan soň ýol synagy
- Kellejikleri oturdyň takmynan 35 mph (55 km/h) tizlikden takmynan 5 mph çenli birnäçe ortaça duralgalar, soňra gyzgyn rotorlarda tormozy saklaman birnäçe has berk duralga.
- Pes tizlikde we ýeňil basyşda synag ediň, şim bilen bagly gygyryşyň iň ähtimal ýeri.
- Netijäni ýazgy ediň we kolodka partiýasynyň koduny abatlaýyş buýurmasyna ýazyň.
Eger ussahanňyz standart barlag sanawyny we ses boýunça şikaýatlarda has çalt goldawy isleýän bolsa, biziň abraçhana hyzmaty boýunça programma bölekleriň gabat gelmegini, armaturlar boýunça maslahatlary we şikaýatlaryň seljermesini öz içine alýar.
11
Dilerler şimli tormoz kolodkalaryny satyn alanda nämä üns bermeli?
Awtozapças dükanlary we dilerler üçin şim teklipnamada iň aňsat gözden sypýan, yzyna gaýtaryşlarda bolsa iň görnükli hil nokatlaryndan biridir. Bu barlaglar nusgany tassyklaýyş we satyn alyş buýurmasy (PO) tapgyrynda goşulmalydyr.
Her ulanylyşa laýyk şim dizaýny
Her SKU şol ulanylyşyň OE dizaýnyna gabat gelýän şim görnüşini götermeli: bir gatlakly ýa-da köp gatlakly, rezin örtükli ýa-da örtüksiz, ýelmenen ýa-da klipsli, hem-de içki/daşky tapawudy. Tutuş bir seriýada bir umumy şimi ulanýan üpjün ediji siziň hasabyňyza çykdajy tygşytlaýar.
Şimiň deň galyňlygy we oturşy
Şimiň galyňlygy we kontury kolodkanyň supportda oturşyna we porşeniň boşlugyna täsir edýär. Çyzgyda şimiň umumy galyňlygyny we toleransyny soraň, birnäçe nusgany mikrometr bilen barlaň. Kontur çyzga gabat gelmeli, çykýan ýeri bolmaly däl.
Ýelmeleme hilini
Şim bilen arka plastinanyň arasyndaky ýelmeleme üpjün ediji tarapyndan barlanmalydyr — adatça her partiýadan alnan nusgalarda aýyrmak ýa-da kesiş synagy, agyr şertlerde bolsa ýylylyk täsirinden soň. Arka plastina ýelmäniň öňüsyrasy nähili arassalanýandygyny we ýelmeniň nähili berkidilýändigini soraň.
Örtük we poslama garşylyk
Duzly howa şertlerinde işleýän bazarlarda şim (prokladka) aşagyndaky ýa-da töweregindäki poslama ony plastinadan goparyp biler. Diňe çig malyň däl, taýýar kolodkanyň hem plastina örtüginiň we şim örtüginiň spesifikasiýasyny hem-de duzly duman synagynyň netijelerini sorap bilersiňiz.
Partiýanyň deňligi we yzarlanmagy
Gowy nusga az zat aňladýar, eger indiki partiýa başga şim çeşmesinden ulanylsa. Her kolodka we karton şim partiýasyny, arka plastina partiýasyny we ýygnama ýazgylaryny baglanyşdyrýan partiýa kody götermeli.
Şim, plita we ýygnama — bir şikaýat faýlynda
Şim bilen enjamlaşdyrylan kolodkalar üçin hilli şikaýat derňelende, şim, arka plita we ahyrky ýygnama biri-biri bilen baglanyşyksyz komponentler hökmünde garalyp bilinmez. Biziň sertifikatlaşdyrylan hil ulgamymyz girýän materiallaryň ýazgylaryny, önümçilik partiýalaryny we taýýar kolodkalaryň barlag netijelerini bir zynjyrda saklaýar, şeýlelikde şimi haýsy partiýadan gelendigine çenli yzarlap bolýar.
Şimanyň spesifikasiýasyny kesgitleýän bir setir
“köp gatlakly şim, ýelmenen, OE dizaýnyna laýyk; ýazma tassyklama bolmazdan şim üpjün edijisini ýa-da ýelimini üýtgetmek gadagan” ýaly bir setir tassyklanan nusga bilen ilkinji konteýneriň arasynda şim bilen bagly garaşylmadyk ýagdaýlaryň köpüsiniň öňüni alýar.
Biziň lomaý tormoz kolodkalary ulanylyşa laýyk şimler we armatur opsiýalary bilen üpjün edilýär, biz siziň SKU aralygyňyz üçin şim spesifikasiýasynyň sanawyny taýýarlap bileris.
12
Tormoz kolodkasynyň şimleri önümçilikde nähili barlanýar?
Zawodda şim aýratyn barlanmaýar. Ol taýýar kolodka ýygnamasynyň bir bölegi hökmünde barlanýar.
Kolodka ýygnamagyň içinde şimanyň barlaglary
Şim we ýygnama stansiýalaryny 2026-njy ýyla çenli işletmek bir zady aýdyňlaşdyrdy: şim barlagyny kolodka ýygnama barlagyndan aýratmak mümkin däl.
Gaplamadan öň şimiň ýerleşişini, ýelmenişini, arka plastinasyna laýyklygyny we taýýar kolodkanyň ölçeglerini bilelikde barlaýarys. Dogry ýasalýan şim hem, eger onuň laýyklygy ýa-da berkidilişi kolodkanyň dizaýnyna gabat gelmese, NVH meselesini döredip biler.
Ölçeg barlagy
- Gelýän şimleri barlaň çyzgy boýunça galyňlygy, kontury we tekizligi boýunça.
- Arka plastinasyny barlaň ýelmemekden öň tekizligi we ýüzüň taýýarlygy boýunça.
- Taýýar kolodkanyň umumy galyňlygyny ölçäň birnäçe nokatda şim bilen birlikde.
- Netijeleri ýazga almak partiýa kody bilen.
Ýelmeniş barlagy
- Her kolodkany gözden geçiriň ýokary galdyrylan burçlar, köpürjikler we ýelmeşenden soň süýşmeler üçin.
- Her partiýadan nusgalary alyň aralanma ýa-da gyrkym synagy üçin.
- Ýylylyk täsirinden soň käbir nusgalary barlaň ulanylyşy talap edýän ýerlerde.
- Partiýany karantin ediň haýsy hem bolsa bir nusga şowsuz bolsa, sebäbi tapylýança.
Gurnama barlagy
- Nusga kolodkalary kaliper ýaýy ýa-da ölçeg guralyna oturdyň ulanylyşy üçin.
- Erkin hereketi barlaň aşa köp boşluk bolmazdan.
- Porshen boşlugyny tassyklaň şim oturdylan ýagdaýda.
NVH bahalandyrmasy
NVH synagy, ulanylyşyň kaliperi we rotory bilen tormoz dinamometrinde geçirilýär, tizlikleriň, basyşlaryň we temperaturlaryň matrisasy işledilýär we çygyryk hadysalary hasaplanýar. Ol her partiýada däl-de, täze kolodka dizaýny ýa-da şim görnüşi girizilende ýa-da ses şikaýaty derňelmeli bolanda ulanylýar. Synag önümçilik şimini we çamferini ulanmaly; başga şimden alnan netijeler ulanylmaz.
Ahyrky ýygnama barlagy
- Şimiň bardygyny we görnüşini barlaň her kolodkada SKU spesifikasiýasyna görä.
- Armaturany we köneliş görkezijilerini barlaň toplumyň düzümine girýär.
- Bellere we partiýa kodlaryna serediň kolodkalarda we kartonlarda.
- Prokladkalary gaplap, ukladyjylary gorap saklaň daşamak wagtynda çyzyklardan we egilmekden.
Bu barlaglaryň has giň hili barlag prosesi, girýän materiallardan ahyrky gaplamaga çenli.
13
Tormoz kolodkalarynyň şimleri barada ýygy-ýygydan soralýan soraglar
Tormoz kolodkasynyň şimleri çygyrdyny bes edýärmi?
Olar sesi ep-esli azaldýar, ýöne her çygyrdyny bes edip bilmeýär. Çygyrdyga garşy şimler titremäni basýar we onuň kalipre ýoluny peteleýär; ýalpyldawuk rotor, hapalanma ýa-da könelen enjamlar sebäpli döreýän ses aýratyn çözgüdi talap edýär.
Köne tormoz kolodkasynyň şimlerini gaýtadan ulanmak bolýarmy?
Diňe olar zaýalanmadyk we ulag öndürijisi rugsat beren halatynda. Tekiz, arassa we bitin aýratyn OE şimleri käwagt gaýtadan ulanyp bolýar; ýelmenen şimler kolodka bilen gelýär, egrelen, poslanan ýa-da gatlaklary aýrylan şimler hemişe çalşylmalydyr.
Tormoz kolodkasynyň şimleri ýok bolsa näme bolýar?
Kolodka adatça awtoulagy ýene-de saklaýar, ýöne sesiň döremek ähtimallygy ep-esli artýar we porşene has köp ýylylyk ýetýär. Şimleriň ýoklugy täze kolodkanyň çygyrdysynyň umumy sebäbidir we ulag yzyna berilmezden öň düzedilmelidir.
Tormoz kolodkasynyň şimlerini ýaglamalymy?
Kolodkanyň ýa-da ulagyň öndürijisiniň görkezmesine eýeriň. Köp ýelmenen şimler gury ýagdaýda oturdylmak üçin niýetlenendir, käbir aýratyn köp gatlakly şim dizaýnlary bolsa gatlaklaryň arasyna rugsat edilen tormoz ýagynyň inçe gatlagyny çalmagy talap edýär; hiç haçan sürtülýän ýüze ýa-da ýelmenen şimiň aşagyna ýag çalmaň.
Nädogry şimler padanyň deň bolmadyk ýagdaýda könelmegine sebäp bolup bilermi?
Bular sebäp bolup biler. Örän galyň, nädogry görnüşli ýa-da gowy ýelmemän ýerleşdirilen şim porseniň güýjüniň pada deň ýetmegine täsir edip biler, ýöne deň bolmadyk könelmegiň köp bölegi ýelmeşýän slaýd pinlerinden, könelen klipslerden ýa-da kalibr problemalaryndan gelýär.
Köp gatlakly şimler bir gatlakly şimlerden gowumy?
Sesiň gözegçiligi üçin, adatça hawa, sebäbi dempfer gatlagy has köp titremäni siňdirýär. Iň gowy saýlaw henizem OE dizaýnyna gabat gelýän saýlawdyr, sebäbi dogry ýerleşmeýän köp gatlakly şim dogry bir gatlakly şimden has erbet işläp biler.
Ähli tormoz porsenleri şimler bilen gelýärmi?
Köplüsi gelýär, ýa porsene ýelmemeli, ýa-da gutuda berilýär. Käbir ulanyşlarda aýratyn şimler ýa-da tormoz porseni şim toplumy ulanylýar, käbir dizaýnlarda bolsa adaty şim asla ulanylmaýar.
Tormoz porseni şimleriniň bolmazlygy bilen sürüp bolarmy?
Bolýar, ýöne tormoz olar bilen dizaýn edilen bolsa, sürmeli däl. Porsende has köp ses we ýylylyk garaşylýar, indiki mümkinçilikde dogry şimleri ýerleşdiriň.
Tormoz kolodkalaryny saklaýjy klypsalar gerekmi?
Hawa, olary ulanýan konstruksiýalarda gerek. Saklaýjy we şakyrdyny aýyrýan klypsalar kolodkany ýerinde saklaýar, şakyrdynyň öňüni alýar we oňa arassa süýşýän ýüzüni üpjün edýär, şonuň üçin könelen klypsalary kolodkalar bilen bilelikde çalyşmaly.
Eger kolodka hatary üçin şim spesifikasiýalaryny gözden geçirýän bolsaňyz ýa-da ses boýunça şikaýat meselesinde kömek gerek bolsa, bize bölek belgilerini we suratlary abraçhana hyzmaty boýunça programma toparymyz arkaly iberiň ýa-da ulanylyşa laýyk şimli lomaý tormoz kolodkalary nusgalaryny soraň.
Bölek belgileriňiz üçin şim we kolodka spesifikasiýalaryny alyň →
